DYSLEKSJA

Trochę na temat dysleksji moze komuś się przyda:
DYSLEKSJA
Termin dysleksja powstał z greckiego dys-oznacza brak czegoś, trudność, niemożność oraz lexis-wyraz, czytanie.
„Dysleksja to jeden z wielu różnych rodzajów trudności w uczeniu się. Jest specyficznym zaburzeniem o podłożu językowym, uwarunkowanym konstytucjonalnie. Charakteryzuje się trudnościami w dekodowaniu pojedynczych słów, co najczęściej odzwierciedla niewystarczające zdolności przetwarzania fonologicznego. Trudności w dekodowaniu pojedynczych słów są zazwyczaj niewspółmierne do wieku życia oraz innych zdolności poznawczych i umiejętności szkolnych; trudności te nie są wynikiem ogólnego zaburzenia rozwoju ani zaburzeń sensorycznych. Dysleksja manifestuje się różnorodnymi trudnościami w odniesieniu do różnych form komunikacji językowej, często oprócz trudności w czytaniu, dodatkowo pojawiają się poważne trudności w opanowaniu czynności pisania i poprawnej pisowni.” (M.Bogdanowicz)

Typy dysleksji:
1.Wzrokowa – z dominującymi zaburzeniami analizy i syntezy wzrokowej, powiązanymi z zaburzeniami koordynacji wzrokowo – ruchowej i wzrokowo – przestrzennej,
2.Fonologiczna – z trudnościami w kojarzeniu znaków graficznych z ich słuchowo postrzeganymi realizacjami; uwarunkowana zaburzeniami percepcji i pamięci słuchowej dźwięków mowy, najczęściej powiązana z zaburzeniami funkcji językowych,
3.Semantyczna – z cechami afatycznymi wiążącymi się z obniżoną kompetencją językową

Przyczyny dysleksji:
1.Koncepcja genetyczna upatruje przyczynę dysleksji w dziedziczeniu tych zmian w centralnym układzie nerwowym, które są przyczyną zaburzeń funkcjonalnych i podłożem trudności w czytaniu i pisaniu. Czynnikiem patogennym są geny przekazywane z pokolenia na pokolenie.
2. Koncepcja opóźnionego dojrzewania centralnego układu nerwowego upatruje przyczynę trudności w czytaniu w spowolnieniu dojrzewania centralnego układu nerwowego i w zaburzeniach funkcjonalnych. Czynnikami patogennymi są geny i hormony uszkadzające centralny układ nerwowy.
3. Koncepcja organiczna upatruje przyczyny dysleksji w mikrouszkodzeniach struktury tych okolic mózgu, które realizują czynności czytania i pisania. Czynniki patogenne chemiczne, fizyczne, biologiczne oddziałują na centralny układ nerwowy w okresie okołoporodowym.
4. Koncepcja hormonalna upatruje przyczyny zaburzeń w niedokształceniu struktury niektórych okolic kory mózgowej i nieprawidłowym modelu rozwoju mózgu, tzn. zablokowaniu lewej półkuli mózgowej. Czynnikiem patogennym jest nadprodukcja hormonów, m.in. testosteronu.
5. Koncepcja tzw. psychodysleksji upatruje przyczyny dysleksji w zaburzeniach emocjonalnych oraz funkcjonalnych centralnego układu nerwowego. Czynnikami patogennymi są urazy psychiczne i stresy.

Objawy dysleksji:
1)wiek przedszkolny:
-opóźniony rozwój mowy
-trudności w wymawianiu dłuższych wyrazów, przekręcanie ich
-myli podobne nazwy oraz przyimki typu od-do
-wada wymowy
-nieprawidłowe rozumienie poleceń (szczególnie dłuższych i bardziej skomplikowanych)
-trudności w nauce piosenek i wierszyków
-problem z rytmem (nie lubi tańczyć)
-nieporadne rysowanie (nie lubią rysować)
-nie lubią takich zabaw jak: klocki, puzzle, odgadywanie różnic na rysunkach, przerysowywania, układania według wzoru
-dziecko słabiej biega, skacze, jeździ na rowerze
-kłopot z sznurowaniem butów, zapinaniem guzików, ubieraniem się
-opóźnione kształtowanie się lateralizacji (rozpoznawania prawej i lewej strony)
-niestaranne kolorowanie
-niestaranne rysowanie szlaczków
-trudności z nauka słów i liter
-trudności z zapamiętaniem dni tygodnia, nazw miesięcy
-dziecko często gubi rzeczy, jest słabiej zorganizowane
-trudności w skupieniu uwagi
-nie lubi zabaw ruchowych
-kłopot z nawlekaniem koralików
-źle trzyma ołówek
2)6-7-latek
-dziecko słabo biega, skacze
-nie może nauczyć się jeździć na rowerze, hulajnodze, nartach
-trudności z używaniem widelca, nożyczek, z zawiązywaniem sznurówek
-trudności z rzucaniem i chwytaniem piłki
-trudności w rysowaniu szlaczków
-nieprawidłowe używanie przyimków
-przekręcanie trudniejszych wyrazów (przestawianie głosek i sylab), robienie błędów gramatycznych
-trudności z uczeniem się piosenek i wierszyków
-problem z różnicowaniem podobnych głosek (np. z-s, b-p k-g)
-trudności z podziałem wyrazów na sylaby i głoski
-trudność z wyróżnianiem elementów z całości oraz układaniem małych elementów w całość
-problem z rozróżnianiem liter o podobnych kształtach (np. m-n, l-t-ł, p-b-d)
-oburęczność
-kłopot z określaniem kierunków oraz części swojego ciała
-trudności z orientacją w czasie (pory dnia, roku, godziny)
-kłopot z nauką czytania
3)7-10-latek
-trudności z nauką jazdy na dwukołowym rowerze, wrotkach, łyżwach, nartach
-niechętnie uczestniczy w lekcjach w-f , kłopoty z powtórzeniem serii ćwiczeń czy układu tanecznego
-trudności z ubieraniem się, myciem, używaniem nożyczek
-trudności z rzucaniem piłki do celu i chwytaniem
-dziecko brzydko i niechętnie rysuje
-pisząc nie mieści się w liniaturze
-zbyt mocno przyciska ołówek czy długopis, dziurawi kartkę
-dziecko pisze wolno, szybko się męczy
-trudność z zapamiętaniem tabliczki mnożenia, wierszy, kolejności liter alfabetu czy nazw miesięcy
-problem z właściwym używaniem przyimków określających stosunki przestrzenne
-przekręcanie trudnych wyrazów
-problem z wykonaniem więcej niż jednego polecenia w tym samym czasie
-kłopot z szybkim wymienianiem nazw (np. owoców)
-problem wyszukiwania różnic między dwoma obrazkami, z odróżnianiem podobnych liter
-pisanie liter i cyfr jako ich zwierciadlanych odbić
-zapisywanie wyrazów od strony prawej do lewej
-wolne tempo czytania i słabe rozumienie przeczytanego tekstu
-mylenie głosek i-j, ą-om, ę-en, opuszczanie, dodawanie, przestawianie lub podwajanie liter i sylab
-trudności z pisaniem ze słuchu

Literatura na ten temat:
1. BOGDANOWICZ, Marta O dysleksji, czyli Specyficznych trudnościach w czytaniu i pisaniu: odpowiedzi na pytania rodziców i nauczycieli / Marta Bogdanowicz. – Lublin: „Linea”, 1994

2. BOGDANOWICZ, Marta Ryzyko dysleksji: problem i diagnozowanie / Marta Bogdanowicz. – Wyd. 2. – Gdańsk: „Harmonia”, 2003

3. BOGDANOWICZ, Marta Specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu - dysleksja rozwojowa / Marta Bogdanowicz // W: Logopedia: pytania i odpowiedzi: podręcznik akademicki / pod red. Tadeusza Gałkowskiego i Grażyny Jastrzębowskiej. - Opole: Wydaw. Uniwersytetu Opolskiego, 1999. - S. 815-859

4. BORKOWSKA, Aneta Analiza dyskursu narracyjnego u dzieci z dysleksją rozwojową / Aneta Borkowska. – Lublin : Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1998

5. CIESZYŃSKA, Jadwiga Nauka czytania krok po kroku: jak przeciwdziałać dysleksji / Jadwiga Cieszyńska. – Kraków: Wydaw. Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2001


6. CZAJKOWSKA, Irena Zajęcia korekcyjno-kompensacyjne w szkole: poradnik dla nauczyciela / Irena Czajkowska, Kazimierz Herda. – Wyd. 7. – Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, [2004]

7. ĆWICZENIA w czytaniu i pisaniu: poradnik metodyczny do terapii dzieci dyslektycznych / Krystyna Grabałowska [i in.]. – Wyd. 2 popr. i uzup. – Toruń: Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora”, 1995

8. DAVIS, Ronald D. Dar dysleksji: dlaczego niektórzy zdolni ludzie nie umieją czytać i jak mogą się nauczyć / Ronald D. Davis, Eldon M. Braun ; przekł. z ang. Grażyna Skoczylas. – Poznań: „Zysk i S- ka”, cop. 2001

9. DAWID, Dorota Rozwijanie kreatywności uczniów dyslektycznych na lekcjach języka polskiego w klasach IV-VI szkoły podstawowej / Dorota Dawid. - Kraków: „Impuls”, 2004

10. DYRDA, Jolanta Style uczenia się dzieci dyslektycznych a wymagania poznawcze szkoły, Wyd. UG, Gdańsk 2003

11. DYSLEKSJA w kontekście nauczania języków obcych / pod red. Marty Bogdanowicz i Marioli Smoleń. - Gdańsk: „Harmonia”, 2004

12. ELLIOT, Julian Dzieci i młodzież w kłopocie: poradnik nie tylko dla psychologów / Julian Elliot, Maurice Place; tłum. Małgorzata Babiuch. - Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, cop. 2000. - S.202-224: Dysleksja

13. GĄSOWSKA, Teresa Praca wyrównawcza z dziećmi mającymi trudności w czytaniu i pisaniu / Teresa Gąsowska, Zofia Pietrzak-Stępkowska. – Wyd. 3. – Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, 1994

14. GÓRNIEWICZ, Ewa Pedagogiczna diagnoza specyficznych trudności w czytaniu i pisaniu / Ewa Górniewicz. – Wyd. 3 popr. – Toruń : Wydaw. Adam Marszałek, 1998

15. GÓRNIEWICZ, Ewa Trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci / Ewa Górniewicz. – Olsztyn: Wydaw. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2000

16. IWIŃSKA, Joanna Diagnoza i terapia dysleksji: jak pomóc dziecku z trudnościami w czytaniu i pisaniu / Joanna Iwińska; Regionalny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli „WOM” w Katowicach. – Katowice: RODN „WOM”, 2002

17. JUSZCZYK, Stanisław Komputerowa edukacja uczniów z zaburzeniami w czytaniu i pisaniu / Stanisław Juszczyk, Wojciech Zając. – Katowice: „Śląsk”, 1997

18. KAJA, Barbara Zarys terapii dziecka: metody psychologicznej i pedagogicznej pomocy wspomagającej rozwój dziecka / Barbara Kaja ; Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Bydgoszczy. - Wyd. 3 popr. - Bydgoszcz: Wydaw. Uczelniane WSP, 1995. - S. 111-123

19. KUJAWA, Ewa Reedukacja dzieci z trudnościami w czytaniu i pisaniu metodą 18 struktur wyrazowych / Ewa Kujawa, Maria Kurzyna. – Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, 1994

20. MICKIEWICZ, Janina Jedynka z ortografii?: Rozpoznawanie dysleksji w starszym wieku szkolnym / Janina Mickiewicz. – Toruń: Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora”, 1995

21. MINISTERSTWO Edukacji Narodowej o dysleksji, czyli Specyficznych trudnościach w nauce / [oprac. Wojciech Brejnak, Teresa Opolska, Romuald Ponczek; aut. Wojciech Książek i in.]. – Warszawa: MEN, 1999. - (Biblioteczka Reformy; 18)

22. PĘTLEWSKA, Halina Przezwyciężyć trudności w czytaniu i pisaniu / Halina Pętlewska. – Kraków: „Impuls”, 1998

23. SAWA, Barbara Jeżeli dziecko źle czyta i pisze / Barbara Sawa. – Wyd. 4 popr. – Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, 1994

24. SELIKOWITZ, Mark Dysleksja i inne trudności w uczeniu się / Mark Selikowitz; przeł. Agnieszka Wierzejewska. – Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999

25. SKIBIŃSKA, Helena Praca korekcyjno-kompensacyjna z dziećmi z trudnościami w pisaniu i czytaniu: materiały Pomocnicze dla nauczycieli i studentów nauczania początkowego i wychowania przedszkolnego / Helena Skibińska ; Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Bydgoszczy. – Bydgoszcz: Wydaw. Uczelniane WSP, 1996

26. ZAKRZEWSKA, Barbara Trudności w czytaniu i pisaniu: modele ćwiczeń / Barbara Zakrzewska. – Warszawa: Wydaw. Szkolne i Pedagogiczne, 1996

27. ZELECH, Władysław Zaburzenia czytania i pisania u dzieci afatycznych, głuchych i dyslektycznych / Władysław Zelech; Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. – Kraków: Wydaw. Naukowe WSP, 1997


Etykiety: